VERZAMELDE VERHALEN

Het verhaal van: Wil Meijer

Deze kerk is een plek om terug te komen. De Oude Kerk draagt een deel van de Nederlandse geschiedenis. Ik woon al twaalf jaar in Bayreuth, de Wagnerstad, waar ik Nederlandse les geef. Daarbij vertel ik ook over literatuur. Wat altijd indruk maakt, is het verhaal van de overwintering op Nova Zembla, de barre tocht door de ijszeeën. Jacob van Heemskerck; hij kwam terug van die reis. Het scheepje, een model van de ‘Aeolus’ waarmee hij later voer, hangt boven het koor. Daar zijn mijn man en ik speciaal even naar gaan kijken.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Sabrina Böhme

Ik ben goudsmid en maak ook sieraden met edelstenen. Ik hou van mooie dingen. Verder interesseer ik me voor architectuur. Deze kerk bijvoorbeeld, die is steen voor steen opgebouwd. Ik vind dat zeer inspirerend. Zo’n reusachtig gebouw, helemaal met mensenhanden gemaakt.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Martina Strusny

Eigenlijk kom ik hier heel vaak, een paar keer per jaar zeker. Ik blijf altijd terugkomen. Het is natuurlijk ook heel groot, er is zoveel te ontdekken. Ik ben beeldend kunstenaar en lang geleden is mijn werk hier in de kerk tentoongesteld geweest. Dat voelt toch alsof je hier een beetje bekend bent, alsof je half deel uitmaakt van de plek.

Ik woon tegenwoordig in Haarlem. Eerder was Amsterdam de stad waar ik deel uitmaakte van het dagelijks leven. Weet je wat het is, ik kom tegenwoordig speciaal voor Amsterdam. Ik kom daadwerkelijk terug en bekijk ik de plek met andere ogen. Je bent hier toerist in je ‘eigen’ stad. Vroeger was het gewoon waar ik woonde, nu zoek ik naar herinneringen.

Ik werk met water, lucht, wolken, mist. In zekere zin is mijn werk heel poëtisch. Ik doe ook veel met tekst, bijvoorbeeld op glas. Je zou het spiritueel kunnen noemen. De kerk met haar hoge muren en alle ramen heeft iets overweldigendst, iets subliems bijna. Daar hou ik van, mijn kracht zoek ik in het transparante. Dit is een heel krachtige plek, er komen mensen met heel sterke wensen. Dat voel je. Geluk. Sadness. In de ruimte voel je dat.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Kirsten Husig

We zijn met het hele gezin hierheen gekomen voor de tentoonstelling, vanuit Amsterdam Zuid. Ik hou van moderne kunst. Straks gaan we met z’n allen naar het Museumplein, voor de jaarlijkse kerstboom verbranding.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Fred de Wit

Hoe lang geleden ik hier voor het eerst kwam? Vijftig jaar geleden! Toen zat ik op nog op school. Ik ben naar de Ingenieur Lelyschool geweest, op de Keizersgracht. Nu zit Amnesty International daar trouwens. Als jochie liep ik hier met mijn vriendjes wel eens. Soms. Zo nu en dan. Als we een tussenuur hadden of als een leraar weer eens niet kwam opdagen. Wat doe je als opgroeiend ventje, dan loop je wat rond. We gingen naar de Bijenkorf, en wat er in dit buurtje te doen was wilden we natuurlijk ook wel eens zien.

Ja, het was toen anders hier. De kerk was toen dicht. Zo herinner ik het me in ieder geval, ik weet het eerlijk gezegd niet meer. Als je twaalf jaar bent en je wordt door iets anders de buurt in gelokt, interesseert je dat ook niet zo. Van tijd tot tijd kom je nog eens terug, zodoende ben ik nu hier. Mijn vrouw en ik lopen de kerk gewoon eens door. Zij is opgegroeid in het oosten van het land, ik ben een echte Jordanees. Inmiddels wonen we al jaren in Bos en Lommer en ben ik gepensioneerd. Het is heerlijk in Amsterdam gepensioneerd te zijn. Dan ga je je stad weer opnieuw verkennen.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Ina Broeken

Hij was open, dus we dachten ‘dan gaan we er ook maar eens naar binnen’, zo gaat dat. Nou, echt, ik kijk mijn ogen uit. Ik wist toen ik binnenkwam niet wat ik zag. Wat een ruimte. Als mijn kleinzoon hier komt, dan zegt hij meteen ‘Oma, dit is fantástisch’, dat weet ik nu al, en dan zijn we vast een paar uur zoet. Ik heb wel eens geborduurd, maar ik kom er niet helemaal voor naar Amsterdam denk ik.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Carina Ellemers

Ik ben net aangenomen als nieuwe medewerker van de Oude Kerk, voor acht uur in de week bij de algemene dienst. Ik heb vlakbij gewoond, in de Blauwlaakensteeg. Dat was in de jaren tachtig. Bang was ik niet, maar het was best grimmig in de buurt. In de kerk ben ik toen nooit geweest trouwens. Destijds werkte ik voor de VPRO en dan kwam ik wel eens redelijk laat thuis. In het begin wilde ik midden in de nacht het laatste stukje niet lopen en nam ik een keer een taxi. Die zette me net een stukje te vroeg af, voor een raam. Dat zorgde voor wat verwarring. Toen kwam ik er wel achter: aha, zó werkt het dus hier.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Ans Prins

Niet iedere week, maar zeer regelmatig kom ik hier naar de dienst. Vanuit Gein. Daar woon ik nu al jaren, na lang in Amsterdam te hebben gewoond. Ik trek me ook wel eens terug in de Achterhoek, daar is het ook heerlijk stil, maar in een dorp zou ik nooit gaan wonen. Deze kerk, midden in de stad, het leven, alles, het is zo prachtig hier. Mijn man Peter zingt in de Oude Kerk, zit bij de cantorij. Onze kinderen zijn hier gedoopt. We zijn hier getrouwd. Inderdaad, ons levensverhaal is toch aardig vervlochten met deze plek. Afgezien van wat we er meegemaakt hebben, trekt het me. Het licht is zo onvoorstelbaar. En altijd de verwondering. Zeker als de zon schijnt. Ik ben blij dat het een deel van mijn leven is. Ik zou het niet willen missen.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Maarten

Een houten hoofd. Twee neuzen en drie ogen. Grandioos!

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Jan Dijkema

Winter, woensdagavond, omtrent kwart voor tien. De Sweelinckcantorij repeteerde in de Oude Kerk. Opeens floepte het licht uit, echt al het licht. Van buitenaf, door de kerkramen, drong evenmin een spatje licht door, zelfs geen rood spatje. Best een beetje eng.

Er werd gegist naar de oorzaak: Eneco? Al Qaida? En verdikkeme, we waren net zo lekker bezig met een lied van Sytze de Vries. Over het licht nota bene. Even ter zijde: dit laatste is mogelijk apocrief: als leraar had ik altijd de neiging om mijn oude, sterke verhalen van wat nieuwe geuren en kleuren te voorzien. Die afwijking kan er dus best in zijn blijven zitten. En pardon, met ‘laatste’ bedoel ik natuurlijk niet het àllerlaatste dat ik schreef: want àls het klopt dat we met een versje van Sytze aan het stoeien waren, ging het uiteraard over licht. What else?

Enfin, wij zaten nu mooi zonder. Het geschiedde in die dagen dat vrijwel niemand, zoals nu, zo’n aardige telecommunicatieve contraptie bezat waarmee men van alles schijnt te kunnen, waaronder ook bijschijnen. Er zat weinig anders op dan huiswaarts te keren. Buiten was het stikdonker. Als je een hand voor ogen hield zag je die nog wel, maar verder niks, afgezien van één op de tien fietsers. Op goed geluk sloeg ik de richting in van het Amstelstation, waar ik mijn automobiel gratis parkeerde.

En toen… vond het wonder plaats. Achter allerlei ramen verschenen, één voor één, flakkertjes van kaarsen. Van spookachtig veranderde de buurt in sprookjesachtig. Zelden had ik een leukere wandeling. Ik waande mij beurtelings in de Efteling en in het jaar 1504.

Wiki 1: "Dit jaar [2005] viert de gemeente Amsterdam dat er 500 jaar openbare verlichting is in de stad. Astrid Nauta toog naar de Koestraat in Amsterdam en ontmoette daar Onno Hoogerhuis van de dienst Openbare Verlichting en mede auteur van een boekje over de geschiedenis van de straatverlichting."

Wiki 2: "[…] In 1505 voerde de stad Amsterdam de verplichting in om na negen uur ’s avonds op straat een lantaarntje mee te dragen. In 1544 werd op de Zeedijk [!] de eerste vaste kaarslantaarn geplaatst. Dit kan worden gezien als de voorloper van de openbare straatverlichting […]".

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Het verhaal van: Hans Bergman

Beter een stoel vernieuwen dan een grafsteen, vind ik. Daar zijn er al zoveel van in deze kerk, niet te bevatten. Net zag ik er eentje die anders was dan de graven eromheen. Hij was gelig in plaats van donkergrijs, zoals veel grafstenen, en er stond heel duidelijk op van wie het graf was. Dat is niet overal. Je kunt het zelf zien, hier om de hoek: Niels Olsen, Nederlands zeeman, admiraal van tsaar Peter de Grote. Geboren te Stavanger, Noorwegen 14 juni 1657. Overleden Sint Petersburg, Rusland 14 juni 1727. Begraven in de Oude Kerk te Amsterdam 19 augustus 1727. Wat een verhaal! Sterven op je verjaardag, dat ten eerste. Op de kop af zeventig jaar worden. Hij stierf in Rusland, maar is later toch in de Oude Kerk terecht gekomen. Dat duurde even, kijk maar, die vent heeft bijna twee maanden moeten wachten voordat hij zijn graf in mocht.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Jaap Dondorp

Er is een mevrouw geweest die archivaris van de kerk was, Juffrouw Batelaar. Zij kwam te overlijden, zoals wij allen ooit een keer, en toen is de lijkstoet naar Ouderkerk aan de Amstel gegaan. De chauffeur van de lijkwagen hoorde Ouderkerk en zei meteen: ‘O, dat weet ik te vinden.’ Maar goed, hij verstond het dus verkeerd.

Ondertussen zaten in de Oude Kerk honderden mensen te wachten. Het duurde een hele tijd voor de wagen met de kist aankwam in Ouderkerk. Er waren toen nog geen mobieltjes, niemand was onderweg gewaarschuwd of wat dan ook, en toen werd daar bij het kerkje gevraagd waar het nu eigenlijk was. De lijkstoet kwam uiteindelijk pijlsnel terug. Voor het eerst dat zo’n gevolg met zestig kilometer per uur over de snelweg raasde.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Gerk Kazemier

Inmiddels ben ik al heel wat jaren als koster aan de Oudekerksgemeenschap verbonden en nog steeds groeit mijn fascinatie voor de geschiedenis van de Oude Kerk. Er is door de eeuwen heen zoveel gebeurd in dit gebouw. Ik heb geprobeerd me voor te stellen hoe dat gegaan moet zijn in de Katholieke tijd, in de vijftiende en de zestiende eeuw, toen er de hele dag door missen werden opgedragen, doden hun laatste eer werd bewezen, en hier ook het centrum van alle bedrijvigheid was.
Ik heb het nu over de periode voor 1565, het jaar van de beeldenstorm. De Warmoesstraat was toen nog een handelsstraat met deftige mensen. Er woonde daar ook een burgemeester die van alles heeft betekend voor de kerk. Arme mensen mochten één keer in de week geld komen halen voor een brood. Sociale voorzieningen bestonden nog niet, maar kerk en staat waren toen nog één. Hulp kwam vanuit de kerk. Ze meldden zich toen bij de zogenaamde Huiszittenkapel, net naast waar nu de ingang van de kerk is.

In vroeger eeuwen was de kerk helemaal opgedeeld, overal stonden houten afrasteringen, daartussen lagen allemaal kapellen. Die werden onderhouden door de verschillende gildes die ook weer allemaal hun eigen beschermheilige hadden. Een van de oudste kapellen is de Hamburgerkapel die werd gefinancierd door het biergilde. Bier kwam in die tijd uit Hamburg. Water dronk men niet, dat was ongezond.
Als er iemand dood was gegaan, werd in de kapel van het gilde waar hij bij hoorde de mis opgedragen. Dan werden er kaarsjes gebrand, maar ook werd de klok geluid. Dat ging de hele dag door. Op een gegeven moment kwam daar een verbod op, want de pastoor kwam er amper nog tussendoor voor de kerkdienst.

Het waren roerige tijden. Ook na de beeldenstorm, en na 1578 toen het katholieke stadsbestuur met een bootje op het IJ werd gezet... Later brak de roemruchte zeventiende eeuw aan. Vanuit alle hoeken van Europa trok het volk naar Amsterdam. In betrekkelijk korte tijd groeide de stad uit tot een van de belangrijkste knooppunten van de wereld.

Naast mijn werk als koster, doe ik ook stadswandelingen met hele kleine groepjes, twee of drie mensen. Amsterdam heeft zo’n geweldige geschiedenis, vooral dit oudste deel natuurlijk, je blijft dingen ontdekken.