VERZAMELDE VERHALEN

Het verhaal van: Dick Bouwman

'Vanavond wordt het geweldig meneer. Wat kan die Klaas Bolt op dat orgel spelen!' 1987, op het herentoilet van de Oude Kerk sprak organist Dirk Jansz. Zwart op vertrouwelijke toon deze woorden tegen mij. Als of wij elkaar daar vaker tegenkwamen. Die avond werd in de Oude Kerk een concert werd gegeven ter ere van de vijftigste sterfdag van Jan Zwart, de vader van de man op het toilet.

Klaas speelde inderdaad zeer overtuigend en wist het orgel te overmeesteren voor een NCRV radio-opname die deels bewaard is gebleven. Dirk Jansz. Zwart speelde er in 1958 ook al voor de radio. Dat leverde de tot nu toe oudst bewaarde opname op. Toen klonk Jan Pietersz. Sweelinck de componist/organist opnieuw in de Oude Kerk, evenals honderden jaren daarvoor, en honderd jaar van nu.

Zonder Jan Pietersz. Sweelinck geen Bach, en zonder Jan Zwart geen Dirk Jansz. Zwart. Of was Feike Asma (zie de plaquette) diens zoon? In dit Godshuis zijn we nooit alleen.

Ik hoorde, nee Herman, Piet, Feike, Ton, Klaas, Gerrit Christiaan, Matteo, Piet, Jan, Han, Kees, Simon, KlaasJan, Jean, Ewald en nog wat anderen. Meisjes mochten het Vater - Mullerorgel niet bespelen. De koster was er ook altijd. Hij stemde zelfs het orgel totdat het niet meer mocht.

In 1970 ging op vijftien-jarige leeftijd vanuit De Bilt naar de Oude Kerk van Amsterdam omdat ik organist Feike Asma live wilde horen. Ik kende alleen de documentaire film Toccata van Herman van de Horst, met Asma in de hoofdrol. Eigenlijk heb ik Piet van Egmond altijd beter gevonden, maar ja, die had ook al op vijftien-jarige leeftijd z’n eerste officiële concert gegeven met Bachwerken. Je had, zoals hij dat op z’n Amsterdams zelf opmerkte, wel een bos wortelen nodig voor dat orgel, maar daar veel voor terug.

Mijn bezoek aan de kerk pakte triest uit omdat ik alleen het koororgel kon horen en zien bespelen door Klaas Jan Mulder en z’n mannenkoor uit Heerde. De kerk was namelijk in restauratie, iets wat je op die LP niet kon waarnemen. Een rondleiding door de koster leverde een kijkje bij het ingepakte Vater-Mullerorgel op. De ingebruikname van de kerk heb ik meegemaakt. Ik heb er nogal wat foto’s gemaakt, ook tijdens een wintersessie van iemand die je jarenlang als eerste tegenkwam bij de kassa.

Al jaren ben ik vriend voor het leven en wacht op het eindresultaat van restaurator Han Reil uit Heerde en z’n medewerkers. Zo komt Reil Vater en Muller tegen en komt iedereen deze tekst tegen op de stoel die ik op een ongeplaveide vloer in 1970 bezette. Later zat je beter.

Bij het verlaten van de kerk op die zomeravond 1970 omstreeks 21.30 uur was het zonlicht roze geworden en vroeg een schaars geklede dame hoe oud ik was. Ik dacht, in Utrecht vragen ze nooit naar je leeftijd als je van een concert komt, ook al ben je 15.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Jan Dijkema

Ik maak deel uit van de Sweelinckcantorij van de Oude Kerk. Ik was oud-lid, reservelid en nu zoiets als ‘winterlid’, telkens voor die helft van ‘t jaar dat wij niet in Frankrijk wonen.

Tot 2006 was ik leraar in Utrecht. Jaarlijks had onze school een uitwisselingsprogramma met het gymnasium van Brno in de Tsjechische Republiek. Het lag voor de hand dat ik, als geboren en getogen Amsterdammer, die groep tijdens hun excursie zou rondleiden door onze hoofdstad. Uiteraard was ook de Oude Kerk bezienswaardig.

Van de metro ging het langs de Waag en, ja hoor: dwars door de warme buurt. Interessant. Achteloos vertelde ik dat ik hier twee maal per week kwam. Het was erg grappig om te zien hoe de gezichten van de Tsjechische tieners hun gedachten weerspiegelden. En nog lolliger de verandering daarin bij mijn uitleg: mijn bezoeken golden de zondagse eredienst en de woensdagse Sweelinck-repetitie. Op mijn mimiek was in elk geval het prachtige wederkerende werkwoord  ‘zich verkneukelen’ van toepassing.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Marialessie d'Adamo

Our first time in the Oude Kerk! Lovely Amsterdam.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Viktor IV

Uitspraak gevonden in de archieven van kunstenaar Viktor IV (1929 - 1986):

'God is only the question
But the answer is yes'

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Lilian Kusters

Twee uitspraken:

‘Ik ben de oudste, maar wordt de jongste’ (Een verwijzing naar de nieuwe functie van de kerk met nieuwe kunst.)

‘Vertel mij alles…in stilte!' (Iedereen zegt/vraagt zichzelf iets in de kerk.)

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Marco Kunst

Ik loop de Oude Kerk in, op zoek naar woorden, beelden, indrukken voor een nieuw verhaal. Hier was ooit de Latijnse School, in het koor van de kerk. Gekromde muren, bogen van koude, oude steen en warm, gesneden hout omarmen me koesterend. Zonlicht dwarrelt door de ruitjes van het glas-in-lood op de afgesleten grafstenen in de vloer.

Ik stel me voor hoe het vroeger was. Verre echo’s, voetstappen op steen, de geuren van hout, wierook. Heden en verleden komen samen in de lichtvlekken op de graven; rode en blauwe dwarrelingen die mengen tot een ijl groen en langzaam van vorm veranderen. Stemmen van kinderen, van nu of vroeger. Ik weet het niet, het maakt niet uit.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: H. Midderham

Samen naar het familiegraf in Maastricht. Vrouwlief, veel jonger, is ver vooruit. Op een paaltje zit een oude poes te mauwen. Teruggelopen. Poes geaaid.

Op de terugweg. Vrouw niet meer te zien. Poes mauwt klagelijk. Terug. Aai.

Twee oudjes: behoefte aan aandacht, en een aai.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Jaap Dondorp

Iedere woensdagavond mag ik binnen in de grote, koude, donkere en stille Oude Kerk om er oude en nieuwe kerkmuziek in te studeren voor de kerkdienst van zondag. Wie mag dat nou? Een belevenis!

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Mathijs Driebergen

Mij vang je niet, zo spelend tussen banken en pilaren,
Mij grijp je niet, reikend naar gewelven en kroonluchters.

Noem mij geen monument, geen kerk, geen kunst,
Geen oude dame, geen goede buur of verre vriend.
Thuis, misschien.

Geschilderde gewelven geweven van gebeden,
Een houten hemel van verzuchten en verlangen,
Pilaren van hoop en houvast, van lust en liefde,
Versteende stempels van oneindige vergankelijkheid.

Als een schip kreunend onder storm en golven,
Een haven gonzend van rusteloze zwervers en ontdekkers,
Een marktplein vol schatten en vol schooiers.

Thuis van hoeren, heren en heiligen,
Van zoekers, zondaars en zondagskinderen,
Van mensen.

Ruimte fluistert stille woorden en ijle klanken,
Licht streelt hout en steen.

Jij en ik.
Thuis wil ik zijn.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Peter Tomson (1948)

Over aardappelen, de gemeenschap der heiligen en mijn moeder.

Het moet op een zondag  in november 2000 zijn geweest, mijn moeder was al heel zwak, dat er gedoopt werd in de Oude Kerk. We stonden in een grote kring naast de ingang aan de torenzijde, rondom een tafeltje met daarop het doopvont op een wit laken. Naast mij stond Tim Overbosch, een oude dominee die we al een tijd niet gezien hadden en van wie we wisten dat hij leverkanker had. Hij zag helemaal geel. Ik dacht dat hij misschien nog maar een paar weken te leven had. Tim was geen makkelijke man, maar hij had veel te vertellen.

Bij alle teksten en liederen rondom de doop hoort ook het zingen van de geloofsbelijdenis. Ik houd van die oude tekst omdat hij gaat over de 'gemeenschap der heiligen': dat zijn wij die staan te zingen, hier, vandaag, samen met hen die ons zijn voorgegaan. Hij gaat ook over de opstanding der doden. Dan denk ik aan mijn vader die lang geleden overleed. Ik kan niet uitleggen hoe dat werkt, 'opstanding', maar er over zingen kan ik wel. Met zijn allen.

Opeens bleek dat er geen water zat in de kan waaruit het doopvont gevuld moest worden. Iemand ging water halen en we moesten pauzeren. In het lacherige geroezemoes vertelde Overbosch me van een keer in de winter dat hij zelf moest dopen in de Thomaskerk. Het water in het doopvont was ijskoud, onmogelijk om het kindje daarin te dopen. De ouderling ging onvervaard warm water halen. Hij kwam terug met een groen emmertje waarop voor iedereen te lezen viel: 'AARDAPPELS'.
Toen kwam het water en konden we het kindje dopen en zingen van de gemeenschap der heiligen en de opstanding der doden.

Op 31 januari 2001 overleed Tim Overbosch. Dezelfde dag als mijn moeder. Ze stonden onder elkaar in de krant.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Jouke Wolvers

Bij andere kerken denk ik vaak aan begrafenissen, ik kan er niks aan doen. De Oude Kerk komt op mij heel anders over, waarschijnlijk ook omdat het allemaal zo licht oogt. De tentoonstelling levert daar denk ik ook een bijdrage aan. Er is in Amsterdam toch al zo weinig waar op deze schaal hedendaagse kunst voor het voetlicht komt, een kunstruimte die niet al te groot is met presentaties op niveau. Dit is een prettige plek die het werk eer aan doet. De kerk wordt er nog lichter door.

We hebben niet zo zeer een planning voor vandaag, we keken vanochtend op internet – ik wilde een museum doen en toen heb wat opgezocht. Ik denk dat het iedereen wel een beetje aanspreekt, ook die tentoonstelling van het Museum of Broken relationships. In dit deel van de binnenstad kom ik niet zo vaak. Echt heel af en toe. Ik woon zelf in west. Voor mij is dit meer de ‘tourist area’. Als je hier rondloopt, kom je altijd lugubere situaties tegen, vreemde mensen op straat. De kerk is misschien het enige onbedorven stukje. Vanuit het kerkatelier heb ik op dit moment voor het eerst uitzicht op zoiets. Een vrouw achter het raam. Er komen mannen langs. Het is alsof die jongen daar, eh, hij loopt gewoon naar binnen. Alsof hij... ik weet het niet, ik vind het gewoon gek.

Ik fiets normaal juist om, ik mijd de buurt. Ik vind het ook een naar idee, als ik het van bekenden zou weten, dan, nou ja, ik weet dat het bestaat, maar ik zou een beïnvloed idee over iemand krijgen, een ander beeld, als ik van hem zou weten dat hij dit doet, alleen of in een groep.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: Bastiaan Siemens
Ik zou er nooit gebruik van maken, en mijn vrienden doen het ook niet. Althans, ik ken eigenlijk niemand die dat zou doen, naar een hoer gaan. De Oude Kerk is een uitzonderlijk gebouw. Het staat los van de plek. Of nee, misschien is het juist anders... Ik heb wel eens een jointje gerookt, heel lang geleden, en dan kwam ik uit in deze buurt. Aan de rand, zogezegd. Ik herinner me, als ik het goed heb, coffeeshop ‘Greenhouse’. Ik was toen jonger en veel meer onder de indruk van het gebied.

Ik weet nog dat ik de Oude Kerk een heel indrukwekkend pand vond in een aftandse omgeving. Toen was het ook wat heftiger, dat idee had ik in ieder geval. Ik link de Oude Kerk toch wel sterk aan wat eromheen ligt. Ik denk meteen aan de Wallen, de coffeeshops en een bepaalde rommelige sfeer. Eenmaal binnen in de kerk vergeet je die omgeving meteen weer. Dat heeft te maken met de sereniteit van de kerk zelf.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van: een vrouw uit Italië

Dat met de stemmen, van – is het een Amerikaanse kunstenaar? - fantastisch. De stilte, en dan het zinderende geluid van fluisterende monden die er niet zijn. Het heeft te maken met een meditatieve ervaring. Zo zie je dat de doden tot ons spreken. Je loopt hier over de graven en je hoort en voelt dat ze je omringen. Ze komen niet van boven, maar juist van onder naar ons toe. Het is moeilijk te verwoorden. Het is de inspiratie. Samen borduren is een fijn idee, ik wens jullie een heel goed werk.